Een initiatief van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik

Dementie en Alzheimer

Mensen worden ouder. Het aantal mensen met dementie neemt toe. Op dit moment hebben circa 235.000 mensen inNederland de ziekte van Alzheimer, van wie 13.750 (6 procent) een migrantenachtergrond heeft. Veel mensen weten weinig van dementie. Het lijkt of iemand vergeetachtig wordt maar er is vaak veel meer aan de hand. Mensen praten daar vaak niet graag over. Dat zorgt voor extra verdriet en ellende, want dementie is een moeilijke ziekte voor degene die ziek is en voor de familie.

De bekendste vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Hierbij gaan hersencellen verloren. Hoe dat precies komt weten we niet. Dementie kan ook komen door stoornissen in de bloedvaatjes van de hersenen. Sommige hersendelen krijgen daardoor minder bloed.

Er ontstaan bij dementie problemen met:

  • het geheugen

  • het spreken en begrijpen

  • het herkennen van dingen, mensen, de omgeving

  • dingen doen

Iemand krijgt problemen in het dagelijks leven, bijvoorbeeld in het werk, het huishouden en in contact met anderen.

Symptomen van dementie

Op de website van huisartsenvereniging NHG staat dat je dementie op heel veel manieren kunt herkennen:

  • Dingen die al lang bekend zijn niet meer weten. Bijvoorbeeld het eigen adres of de namen van eigen kinderen

  • Niet weten welk deel van de dag het is (ochtend, middag of avond), of welke maand (juli of december)

  • Een gesprek loopt raar omdat iemand stil valt of antwoorden geeft die je niet verwacht

  • Minder sociale contacten (niet naar verjaardagen of naar de vereniging gaan)

  • Verdwalen op een bekende route

  • Vaak herhalen van hetzelfde verhaal of dezelfde vraag

  • Het huis is rommelig terwijl het voorheen netjes was

  • Iemand ziet er minder verzorgd uit dan voorheen

  • Vaak dingen kwijt zijn. Deze op ongebruikelijke plekken terugvinden. Soms denken dat anderen spullen hebben weggenomen

  • Minder gevoel tonen of uiten (zonder somber of verdrietig te zijn)

  • Ongewoon passief zijn, nergens toe komen

  • Rusteloos voelen, neiging alsmaar (ongericht) bezig te zijn

  • Zonder reden gewicht verliezen

  • Problemen hebben met lopen

Iemand met dementie durft minder. Ook heeft iemand minder interesse in zijn of haar omgeving.Hij of zij kan zich anders gaan gedragen. Hij of zijn wordt bijvoorbeeld heel sloom of juist onrustig. Of iemand wordt prikkelbaar, achterdochtig, angstig of agressief. Hij of zij kan gaan overdrijven (overdreven veel lachen, huilen, of eten). Of zijn of haar dag-nachtritme keert om. Iemand loopt dan ’s nacht rond en slaapt overdag. Uiteindelijk kan iemand zichzelf gaan verwaarlozen.

Iemand met dementie heeft steeds meer hulp nodig. Dat merk je bij bijvoorbeeld telefoneren, reizen, boodschappen doen en koken. Omgaan met geld en medicijnen wordt steeds lastiger. Ook bij douchen en aankleden kan iemand ineens hulp nodig hebben. Bij ernstige dementie lukt het niet meer om uit een stoel op te staan, naar de wc te gaan of gewoon een stukje alleen te lopen.

 

Dit filmpje van Alzheimer Nederland helpt u om dementie te herkennen: http://signaleren.alzheimer-nederland.nl/. U kunt het beluisteren in het Nederlands, Turks, Arabisch en Berbers.

Naar de huisarts

De huisarts kan onderzoeken of er sprake is van dementie. Het onderzoek bestaat meestal uit:

  • een gesprek met de patiënt en een naaste

  • bloedonderzoek

  • lichamelijk onderzoek om lichamelijke klachten te beoordelen

  • een korte vragenlijst en opdracht waarmee getest wordt wat iemand nog kan en wat iemand nog weet

Soms verwijst de huisarts naar een specialist of 'geheugenteam'. Bijvoorbeeld als je naaste of familielid jonger is dan 65 jaar of als de klachten plotseling zijn opgetreden of snel verergeren.

Iemand met dementie kan zich angstig en onrustig gedragen. Ook kan iemand agressief worden. Sommige mensen voelen zich depressief. Medicijnen kunnen helpen om die nare gevoelens te verminderen. Soms kunnen andere problemen de klachten van dementie verergeren. Dan is het belangrijk die te behandelen. Bijvoorbeeld bij een blaasontsteking. Je krijgt dan vaak antibiotica. Bespreek het medicijngebruik van je familielid of naaste altijd met de huisarts en/of apotheker!

Handig om te weten

  • Het is zwaar om voor iemand met dementie of Alzheimer te zorgen. Er is gelukkig veel hulp mogelijk voor iemand die dementeert en voor de verzorgers. Vraag ernaar bij de huisarts! Hij of zij kan doorverwijzen naar de thuiszorg. De thuiszorg kan helpen bij de dagelijkse verzorging.
     
  • Dementie geeft vaak ook financiële en juridische problemen. Op de website van Alzheimer Nederland lees je wat je moet regelen om problemen te voorkomen.
     
  • Veel verpleeghuizen bieden dagbehandeling: hier komen patiënten twee of meer dagen per week bijeen en krijgen een dagprogramma aangeboden met (indien nodig) de inzet van verpleeghuisarts, psycholoog en fysiotherapeut. Meer informatie staat op kiesbeter.nl
     
  • In een kleinschalig woonproject woont een kleine groep personen met dementie in een gewoon huis. Ze kopen meestal zorg in met een persoonsgebonden budget. Voorbeelden: wonenmetdementie.nl, wooninitiatieven.nl, nevep.nl, herbergier.nl.
     
  • Iemand met dementie kan tijdelijk worden opgenomen, bijvoorbeeld in een verzorgingshuis, verpleeghuis, zorghotel of zorgboerderij, bijvoorbeeld om de verzorger te ontlasten of voor een vakantie.
  • Dementelcoach geeft ook ondersteuning aan mantelzorgers van Turkse en Marokkaanse mensen met dementie. Er kan sprake zijn van een wachtlijst.  
     
  • Een andere mogelijkheid is dat er een getrainde vrijwilliger in huis komt, bijvoorbeeld via de stichting Handen-in-Huis. De vrijwilliger komt minimaal drie dagen en kan de zorg voor de persoon met dementie overnemen. Meer informatie is te vinden via 030 - 659 09 70 of handeninhuis.nl.
     
  • Bij mensen met een migrantenachtergrond heerst er nog veel schaamte over dementie en is het soms een taboe-onderwerp. Er is niets om je voor te schamen, want dementie is een ziekte. Je kunt er niets aan doen. Voor de mantelzorgers is het zwaar om voor iemand met dementie te zorgen. Gelukkig wordt het steeds normaler om toch hulp in te schakelen, van bijvoorbeeld de thuiszorg. Lees de pagina 'Zorg voor Jezelf' voor meer informatie over hoe je overbelasting bij de zorg voor een dementiepatiënt kunt voorkomen. 
  • Alzheimer Nederland ontwikkelde een app ter ondersteuning van mantelzorgers van een dementerende: www.alzheimerassistent.nl

Meer weten?

Er is heel veel informatie over dementie en Alzheimer:

Interessante websites:

Je kunt ook informatiebijeenkomsten over dit onderwerp bijwonen (bijvoorbeeld de Alzheimer Cafés en ontmoetingscentradementie.nl) gegeven door zorgverleners bij jou in de buurt. Of bel met de gratis Alzheimertelefoon voor raad (7 dagen per week, 24 uur per dag) via 0800-5088.

Patiëntenverenigingen:

Laatste update op 07-06-2013